ทำไมโรงงานอุตสาหกรรมถึงเลือกใช้ “ระบบดับเพลิงโฟม” มากกว่าน้ำ

ระบบดับเพลิงโฟมอีกหนึ่งมาตราฐานที่โรงงานอุตสาหกรรมใหญ่ๆแนะนำให้ติดตั้ง
ใช้น้ำน้อย ลดความเสียหายต่อเครื่องจักร และ ทรัพย์สิน

ในอุตสาหกรรมที่ต้องจัดการกับวัตถุดิบ หรือ สารเคมีที่ติดไฟง่าย เช่น โรงกลั่นน้ำมัน โรงงานเคมี โรงงานผลิตสี หรือ แม้แต่คลังเก็บเชื้อเพลิง การป้องกัน และ ควบคุมอัคคีภัย ถือ เป็นสิ่งสำคัญสูงสุด โดยระบบดับเพลิงที่ใช้จึงไม่อาจเลือกได้เพียงเพราะ “ราคา” หรือ “ความคุ้นเคย” แต่ต้องอิงจาก “ความเหมาะสมของประเภทเพลิง” ที่อาจเกิดขึ้นจริงในพื้นที่นั้น โดยระบบดับเพลิงน้ำ (Water Firefighting System) เป็นที่รู้จักกันอย่างแพร่หลาย ใช้งานง่าย และ มีต้นทุนต่ำ แต่เมื่อเผชิญเพลิงไหม้จากเชื้อเพลิงเหลว เช่น น้ำมัน หรือ สารเคมีไวไฟ ระบบน้ำกลับไม่สามารถดับเพลิงได้อย่างมีประสิทธิภาพ เพราะน้ำไม่สามารถคลุม หรือ แยกออกซิเจนจากเชื้อเพลิงได้ ในทางตรงกันข้าม “ระบบดับเพลิงโฟม (Foam Fire Suppression System)” กลับถูกออกแบบมาโดยเฉพาะสำหรับสถานการณ์เช่นนี้ ทำให้กลายเป็นทางเลือกหลักของโรงงานอุตสาหกรรมที่ต้องการความปลอดภัยสูงสุด ดังนั้นบทความนี้จะพาไปทำความเข้าใจว่า เหตุใดระบบดับเพลิงโฟมจึงได้รับความนิยมเหนือระบบน้ำในโรงงานอุตสาหกรรม รวมถึงหลักการทำงาน ประเภทของโฟม ข้อดี ข้อจำกัด เพื่อให้ระบบพร้อมใช้งานอยู่เสมอ

ความแตกต่างระหว่างระบบดับเพลิงน้ำ และ ระบบดับเพลิงโฟม

1.ระบบดับเพลิงน้ำ (Water Fire Suppression System)

ระบบดับเพลิงน้ำนั้นทำงานโดยการลดอุณหภูมิของเพลิง และ ตัดการลุกไหม้ด้วยการทำให้เชื้อเพลิงเย็นลง เหมาะกับเพลิงไหม้ประเภท A (ของแข็ง เช่น ไม้ ผ้า กระดาษ) ระบบนี้นิยมใช้กันอย่างทั่วไปในอาคารสำนักงาน ห้างสรรพสินค้า หรือ โรงงานทั่วไป โดยข้อดีของระบบน้้น เช่น มีราคาติดตั้ง และ บำรุงรักษาต่ำ , มีอะไหล่ และ อุปกรณ์หาง่าย , ใช้งานง่าย และ เชื่อถือได้

แต่ข้อจำกัดของระบบน้ำนั้นก็มี เช่น ไม่เหมาะกับเพลิงไหม้ประเภท B (ของเหลวไวไฟ เช่น น้ำมัน) , อาจทำให้เครื่องจักร หรือ อุปกรณ์ไฟฟ้าเสียหายจากน้ำ และ ต้องใช้ปริมาณน้ำมาก และ ต้องมีระบบระบายน้ำที่ดีด้วย

2.ระบบดับเพลิงโฟม (Foam Fire Suppression System)

โดยระบบดับเพลิงโฟมนั้นจะใช้สารละลายโฟมผสมกับน้ำ และ อากาศ เพื่อสร้างฟองโฟมที่มีความหนาแน่นเบา สามารถลอยอยู่บนผิวน้ำมัน หรือ ของเหลวไวไฟได้ ฟองโฟมเหล่านี้จะสร้าง “ชั้นป้องกัน” ระหว่างอากาศกับเชื้อเพลิง ทำให้ไฟขาดออกซิเจน และ ดับลงได้อย่างรวดเร็ว ข้อดีของระบบโฟม นั้นได้แก่ ดับเพลิงจากของเหลวไวไฟได้มีประสิทธิภาพสูง , ป้องกันการลุกไหม้ซ้ำหลังดับไฟ , ใช้น้ำในปริมาณน้อยกว่าระบบน้ำ และ สามารถครอบคลุมพื้นที่ไฟไหม้ได้เร็วกว่า

แต่ข้อจำกัดของระบบดับเพลิงโฟมก็มี เช่น มีราคาสูงกว่าระบบน้ำ , ต้องใช้สารเคมีโฟมที่มีการตรวจสอบมาตรฐาน และ ต้องมีการบำรุงรักษา และ ตรวจสอบระบบอย่างสม่ำเสมอ จึงจะสามารถใช้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

หลักการทำงานของระบบดับเพลิงโฟม

ระบบดับเพลิงโฟมนั้นจะทำงานโดยการผสมสารโฟม (Foam Concentrate) เข้ากับน้ำในสัดส่วนที่กำหนด ผ่านอุปกรณ์ที่เรียกว่า Foam Proportioner จากนั้นจะส่งส่วนผสมนี้ไปยังหัวพ่นโฟม หรือ หัวฉีด (Foam Nozzle) ที่จะทำให้อากาศเข้ามาผสมจนเกิดเป็นฟองโฟม แล้วฟองโฟมที่เกิดขึ้นจะลอยปกคลุมผิวหน้าของเชื้อเพลิงไวไฟ ซึ่งจะทำหน้าที่ดังนี้ ช่วยตัดการสัมผัสของออกซิเจนกับเชื้อเพลิง , ลดอุณหภูมิของเชื้อเพลิง และ พื้นที่โดยรอบ , ป้องกันการระเหยของไอเชื้อเพลิง และ ลดการลุกไหม้ซ้ำ (Reflash) ด้วยกลไกเหล่านี้ ระบบดับเพลิงโฟมจึงสามารถดับเพลิงได้รวดเร็ว และ ปลอดภัยกว่าน้ำในกรณีของเพลิงไหม้ประเภท B

ประเภทของระบบดับเพลิงโฟมที่ใช้ในอุตสาหกรรม

การเลือกใช้ระบบดับเพลิงโฟมแต่ละชนิดนี้ขึ้นอยู่กับประเภทของเพลิง และ ลักษณะการใช้งาน ดังนี้

1.AFFF (Aqueous Film Forming Foam)

เป็นระบบดับเพลิงโฟมที่นิยมใช้มากที่สุดในโรงกลั่นน้ำมัน สนามบิน และ คลังเชื้อเพลิง เพราะสามารถสร้างฟิล์มบาง ๆ เคลือบผิวน้ำมัน ป้องกันการลุกไหม้ซ้ำ จึงเหมาะกับเพลิงประเภท B

2.AR-AFFF (Alcohol Resistant AFFF)

ใช้ในกรณีที่เพลิงไหม้เกิดจากสารละลายที่มีส่วนผสมของแอลกอฮอล์ หรือ ของเหลวละลายน้ำได้ เช่น เอทานอล โฟมชนิดนี้จะสร้างชั้นเจลป้องกันไม่ให้โฟมสลายตัว

3.Protein Foam

ผลิตจากโปรตีนธรรมชาติ เช่น โปรตีนจากเลือดสัตว์ ให้ฟองที่หนาแน่น และ คงตัวดี แต่ต้องใช้เวลานานกว่าโฟมสังเคราะห์ จึงเหมาะกับพื้นที่ปิด เช่น ถังเก็บน้ำมัน

4.Fluoroprotein Foam (FP)

พัฒนาจาก Protein Foam แต่เพิ่มสารฟลูออโรเคมีเพื่อให้โฟมมีความสามารถในการป้องกันไฟลุกซ้ำได้ดีกว่า

5.High Expansion Foam

เป็นระบบดับเพลิงโฟมที่ให้ฟองโฟมในปริมาณมาก เหมาะสำหรับพื้นที่ขนาดใหญ่ เช่น ห้องเครื่องเรือ อุโมงค์ หรือ โรงเก็บสินค้า

เหตุผลที่โรงงานอุตสาหกรรมเลือกใช้ระบบดับเพลิงโฟมมากกว่าน้ำ

1.ประสิทธิภาพในการดับเพลิงประเภท B

เพลิงไหม้จากเชื้อเพลิงเหลว เช่น น้ำมันดีเซล เบนซิน หรือ สารเคมี จะไม่สามารถดับด้วยน้ำได้ เพราะน้ำมีความหนาแน่นมากกว่าน้ำมัน ทำให้ไฟลุกลามต่อได้ โฟมจึงเป็นทางออกที่ดีที่สุด เนื่องจากสามารถคลุมผิวเชื้อเพลิงได้อย่างสมบูรณ์

2.ลดความเสียหายของทรัพย์สิน

การใช้น้ำในปริมาณมากๆอาจทำให้เครื่องจักร แผงวงจรไฟฟ้า หรือ ระบบควบคุมอัตโนมัติในโรงงานเสียหายได้ แต่โฟมจะใช้ปริมาณน้ำต่ำกว่า และ ไม่ทำให้ท่วมขังด้วย

3.ป้องกันการลุกไหม้ซ้ำ

ระบบดับเพลิงโฟมสามารถสร้างชั้นฟิล์มป้องกันไม่ให้ออกซิเจนสัมผัสเชื้อเพลิงได้อีกครั้ง จึงช่วยลดความเสี่ยงจากไฟลุกซ้ำหลังดับไฟนั้นเอง

4.ความปลอดภัยต่อผู้ใช้งาน

สารโฟมดับเพลิงที่ได้มาตรฐานในปัจจุบันมีสูตรที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม และ ไม่เป็นพิษต่อคน ทำให้สามารถใช้งานได้โดยไม่กระทบต่อสุขภาพพนักงาน

5. ตอบโจทย์มาตรฐานความปลอดภัยอุตสาหกรรม

โรงงานอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ โดยเฉพาะที่เกี่ยวข้องกับพลังงาน และ เคมีภัณฑ์ มักถูกกำหนดให้ต้องมีระบบดับเพลิงโฟมตามมาตรฐานสากล เช่น NFPA 11 หรือ FM Global เพื่อรับรองความปลอดภัยสูงสุดของพนักงาน และ ทรัพย์สิน

จากที่กล่าวมาจะพบว่าระบบดับเพลิงโฟมไม่ได้เป็นเพียงเทคโนโลยีการดับเพลิงเท่านั้น แต่เป็น “ระบบป้องกันความเสี่ยงระดับสูง” ที่จะช่วยลดการสูญเสียทั้งชีวิต ทรัพย์สิน และ ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมในกรณีเกิดเพลิงไหม้ที่รุนแรง โดยเฉพาะในอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องกับเชื้อเพลิง และ สารเคมี แม้ต้นทุนการติดตั้งระบบดับเพลิงโฟมจะสูงกว่าระบบน้ำ แต่ความคุ้มค่าที่ได้กลับมา คือ ความปลอดภัยในระยะยาว และ ความเชื่อมั่นในมาตรฐานการดำเนินงานของโรงงาน ที่สอดคล้องกับมาตรฐานสากลอย่างแท้จริง ดังนั้นหากสนใจติดตั้งระบบดับเพลิงโฟม ที่ได้มาตรฐานเราขอแนะนำ บริษัท เอโอวี เอ็นจิเนียริ่ง จำกัด ซึ่งเป็นบริษัทรับติดตั้งระบบดับเพลิงโฟม ที่มีคุณภาพได้มาตรฐาน โดยทีมงานผู้เชี่ยวชาญ มีประสบการณ์มากกว่า 20 ปี เราเชี่ยวชาญในการติดตั้งระบบดับเพลิงทุกประเภท ทั้ง Fire Pump ระบบดับเพลิงอัตโนมัติด้วยแก๊ส CO2 ระบบดับเพลิงอัตโนมัติด้วยน้ำ และ ระบบดับเพลิงอัตโนมัติด้วยโฟม ทีมช่างของเอโอวี เอ็นจิเนียริ่งได้รับการอบรมจากผู้เชี่ยวชาญมีทักษะ และ ประสบการณ์สูง จึงมั่นใจได้ว่าระบบดับเพลิงที่ติดตั้งจะมีประสิทธิภาพ และ ปลอดภัย

ติดต่อสอบถาม
บริษัท เอโอวี เอ็นจิเนียริ่ง จำกัด21/3 ม.10 ต. บางแก้ว อ.บางพลี จ.สมุทรปราการ 10540

Facebook :www.facebook.com/aovengineer/
LINE : @aovengineering
Email :naowarat@aoveng.com
Tel :02-7625606-8, 086-3126054
Fax :02-7625609