องค์ประกอบของระบบสัญญาณเตือนอัคคีภัย แจ้งเหตุเพลิงไหม้ (Fire alarm system)

ความสำคัญของระบบสัญญาณเตือนอัคคีภัย เพื่อความปลอดภัยของชีวิตและทรัพย์สิน

หลายครั้งเราพบว่าเหตุการณ์ไฟไหม้ตามสถานที่ต่าง ๆ ที่เราเห็นในข่าวสารนั้น มักเกิดมาจากความบกพร่องหรือความไม่พร้อมของระบบสัญญาณเตือนอัคคีภัย หรือระบบสัญญาณเตือนอัคคีภัยไม่ได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม ทำให้เกิดเป็นโศกนาฏกรรมที่ทำให้สูญเสียทั้งชีวิตและทรัพย์สินได้ อีกทั้งความเสียหายที่เกิดขึ้นนั้นไม่เพียงแค่เกิด ณ สถานที่ใดสถานที่หนึ่งเท่านั้น แต่ยังสามารถลุกลามและสร้างความเสียหายใหญ่โตไปได้ในระดับครอบครัว ชุมชนและองค์กร ที่ไม่สามารถประเมินค่าต่อความเสียหายเหล่านั้นได้ ซึ่งความรู้ความเข้าใจในเรื่องของระบบสัญญาณเตือนอัคคีภัยเป็นสิ่งที่สำคัญเป็นอย่างมาก แต่หลายคนอาจมองข้ามหรือไม่ได้มีโอกาสในการเรียนรู้เพื่อนำไปใช้งานได้อย่างเหมาะสมเท่าที่ควร   

วันนี้ บริษัทเอโอวี เอ็นจิเนียริ่ง จำกัด เราจะขอพาไปทำความรู้จักกับระบบสัญญาณเตือนอัคคีภัยเพื่อแจ้งเหตุเพลิงไหม้ (Fire alarm system) ว่าคืออะไร และประกอบไปด้วยอะไรบ้าง รวมถึงข้อที่ควรปฏิบัติตามมาตรฐานเพื่อเสริมสร้างความปลอดภัยและลดความเสี่ยงในการเกิดเหตุเพลิงไหม้ได้  

ระบบสัญญาณเตือนอัคคีภัย (Fire alarm system) คืออะไร ? 

ระบบสัญญาณเตือนอัคคีภัย (Fire alarm system) คือระบบสำหรับการแจ้งเตือนเมื่อเกิดเหตุเพลิงไหม้ เพื่อช่วยเตือนให้สามารถรับมือ​กับเหตุการณ์เพลิงไหม้ได้อย่างทันท่วงที รวดเร็ว และเหมาะสม อีกทั้งยังช่วยไม่ให้เพลิงไหม้นั้นลุกลามไปถึงขั้นที่ไม่สามารถควบคุมได้ และช่วยให้ระบุตำแหน่งของการเกิดไฟได้อีกด้วย โดยจะมีรูปแบบการทำงานเกิดขึ้นจากอุปกรณ์ตรวจจับควัน/ ความร้อน หรือเปลวที่เป็นตัวตรวจจับจากจุดเกิดเหตุ แล้วจึงส่งสัญญาณไปยังตู้ควบคุมเพื่อออกคำสั่งให้ส่งสัญญาณเตือนอัคคีภัยในรูปแบบแสงและเสียง เพื่อแจ้งเตือนให้ผู้คนอพยพไปยังพื้นที่ปลอดภัยและระงับเหตุเพลิงไหม้ ซึ่งระบบสัญญาณเตือนอัคคีภัยจะต้องติดตั้งโดยผู้เชี่ยวชาญและได้รับการออกแบบให้เหมาะสมกับอาคารนั้น ๆ  อีกด้วย ​

ประเภทของระบบสัญญาณเตือนอัคคีภัย (Fire alarm system) 

• ระบบสัญญาณเตือนอัคคีภัยชนิดระบุตำแหน่ง (Addressable System) 
  ระบบสัญญาณเตือนอัคคีภัยประเภทนี้จะมีการติดตั้งอุปกรณ์ (Addressable Device) ในการตรวจจับเพื่อระบุตำแหน่งจุดที่เกิดเหตุได้โดยตรง เพื่อช่วยระบุตำแหน่งได้อย่างรวดเร็ว ช่วยในการอพยพผู้คนและเข้ายับยั้งเหตุเพลิงไหม้ได้อย่างตรงจุด มักติดตั้งระบบสัญญาณเตือนอัคคีภัยประเภทนี้ในอาคารที่มีขนาดใหญ่
  
  
• ระบบสัญญาณเตือนอัคคีภัยชนิดระบุโซน (Conventional System)
  ระบบสัญญาณเตือนอัคคีภัยประเภทนี้เป็นระบบการแจ้งเตือนแบบโซน เพื่อระบุตำแหน่งของเหตุเพลิงไหม้แบบส่วนหรือโซนกว้าง ๆ แต่จะออกแบบพื้นที่ควบคุมออกเป็นโซนให้สอดคล้องกับ หลักเกณฑ์ มาตรฐาน และกฎหมายที่กำหนดเอาไว้ เพื่อให้มีระยะในการค้นหาจุดที่เกิดเหตุและควบคุมเพลิงไหม้ได้ ระบบสัญญาณเตือนภัยอัคคีแบบโซน มักติดตั้งในอาคารที่มีขนาดเล็ก 

ระบบสัญญาณเตือนอัคคีภัย (Fire alarm system) ประกอบไปด้วย

1. อุปกรณ์เริ่มสัญญาณของระบบสัญญาณเตือนอัคคีภัย (Initiating devices)
   อุปกรณ์เริ่มสัญญาณมีความสำคัญของระบบสัญญาณเตือนอัคคีภัยเป็นอย่างมาก เพราะจะช่วยบ่งบอกว่ามีความเสี่ยงหรือมีเหตุเพลิงไหม้เกิดขึ้นก่อนในพื้นที่ก่อนจะทำการส่งสัญญาณไปยังอุปกรณ์อื่น ๆ ต่อไป โดยเรายังสามารถแบ่งประเภทอุปกรณ์เริ่มสัญญาณออกเป็น 
   
   
   • อุปกรณ์เริ่มสัญญาณจากมือดึงแบบบุคคล (Manual Pull Station) 
     เช่น สถานีแจ้งสัญญาณเตือนภัยแบบใช้มือดึง กด หรือทุบกระจก มักติดตั้งในบริเวณที่สังเกตเห็นได้ง่าย 
     อุปกรณ์เริ่มสัญญาณโดยอัตโนมัติ (Detector)  เป็นอุปกรณ์อัตโนมัติที่มีปฏิกิริยาไวต่อสภาวะตามระยะต่างๆของการเกิดเพลิงไหม้ และสามารถทำงานได้โดยอัตโนมัติ เช่น 
     
   • อุปกรณ์ตรวจจับควันไฟ (Smoke Detector) มีทั้งประเภทอุปกรณ์ตรวจจับควัน แบบลำแสง (Projected Beam Detector) และประเภทอุปกรณ์ตรวจจับควัน แบบใช้ในท่อลม (Duct Smoke Detector)
     
     • อุปกรณ์ตรวจจับความร้อน (Heat Detector) แบบอุปกรณ์ตรวจจับความร้อน ชนิดกำหนดอุณหภูมิ (Fixed Temperature) และอุปกรณ์ตรวจจับความร้อน ชนิดคอมบิเนชั่น (Combination)
     • อุปกรณ์ตรวจจับเปลวไฟ (Flame Detector) ชนิดตรวจจับแสงที่เป็นแสงอินฟาเรด (Infrared) และชนิดตรวจจับแสงที่เป็นแสงอัลตราไวโอเลต (Ultraviolet)
     • อุปกรณ์ตรวจจับแก๊ส (Gas Detector)
     • อุปกรณ์ตรวจสอบน้ำไหล (Water Flow Switch)
       
       
2. ตู้ควบคุมหรือแผงควบคุมของระบบสัญญาณเตือนอัคคีภัย (Control panel)
   ตู้ควบคุม หรือแผงควบคุมของระบบสัญญาณเตือนอัคคีภัย คืออุปกรณ์ที่ทำหน้าที่ตรวจสอบและควบคุมอุปกรณ์และส่วนต่างๆ ในระบบสัญญาณเตือนอัคคีภัยทั้งหมด เป็นผู้รับสัญญาณเมื่ออุปกรณ์เริ่มสัญญาณได้ส่งสัญญาณ เข้ามาแล้วว่า มีความเสี่ยงหรือเกิดเหตุเพลิงไหม้ขึ้น ตู้ควบคุมจะตอบสนองเพื่อส่งคำสั่งให้เกิดการแจ้งเตือน ไปยังจุดต่าง ๆ ที่มีการติดตั้งอุปกรณ์สัญญาณแจ้งเตือนขึ้น รวมทั้งยังทำงานร่วมกับระบบอื่นของอาคารอีก เช่น ระบบดับเพลิงด้วยสารเคมี ระบบลิฟต์ ระบบปรับอากาศ ระบบอัดอากาศ และ ระบบเปิดหรือปิดประตูอัตโนมัติ เป็นต้น ซึ่งสามารถแบ่งส่วนประกอบของตู้ควบคุมโดยทั่วไปได้เป็น ดังนี้ 
   
   • CPU ระบบปฏิบัติการในการควบคุมหลัก
     สัญญาณไฟ LED เพื่อบ่งบอกสถานะต่าง ๆ เช่น สถานะของแหล่งจ่ายไฟ, สถานะของการตรวจจับของอุปกรณ์ และสถานะการทำงานของอุปกรณ์ตรวจจับและระบบเมื่อเกิดอาการขัดข้อง เป็นต้น
   • ปุ่มควบคุมการทำงานต่าง ๆ เช่น ปุ่มรับทราบเหตุการณ์ ปุ่มหยุดเสียงการแจ้งเหตุ ปุ่มเคลียร์เหตุการณ์ต่างๆ ปุ่มทดสอบการทำงาน ทดสอบแบตเตอรี่
   • Main Sound Buzzer ส่งเสียงดังขณะเแจ้งเหตุ ประกอบไปด้วย ชุดจ่ายไฟ แผงควบคุม อุปกรณ์ประกอบ อุปกรณ์เริ่มสัญญาณ อุปกรณ์แจ้งสัญญาณ
     
     
3. อุปกรณ์แจ้งสัญญาณ​ด้วยเสียงและแสง (Audible & Visual signalling alarm device)
   อุปกรณ์แจ้งสัญญาณด้วยเสียงและแสงของระบบสัญญาณเตือนอัคคีภัย  จะทำงานโดยการรับสัญญาณมาจากตู้ควบคุมแล้วจึงส่งสัญญาณเตือนอัคคีภัยออกมาตามพื้นที่อาคารหรือบริเวณที่ติดตั้งอุปกรณ์ มาในรูปแบบต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็น แสงสัญญาณไฟ แสงไฟกะพริบ เสียงอิเลคทรอนิกส์ เสียงกระดิ่งเตือนภัย เสียงสโลว์-วูฟหรือไซเรน และเสียงประกาศจากลำโพง เป็นต้น ซึ่งการเลือกใช้งานและระดับเสียงที่ใช้นั้นจะสอดคล้องกับมาตรฐานที่กำหนดอีกด้วย
   
   
4. ชุดจ่ายไฟ (Power Supply)
   ระบบสัญญาณเตือนอัคคีภัยเป็นเป็นระบบที่ทำงานโดยใช้ไฟฟ้าเป็นแหล่งขับเคลื่อน ซึ่งชุดจ่ายไฟจะทำหน้าที่ในการแปลงกำลังไฟฟ้าของแหล่งจ่ายไฟ ไปเป็นกำลังไฟฟ้ากระแสตรงแล้วจึงนำไปใช้งานในระบบ ซึ่งต้องผ่านการคำนวณให้เพียงพอกับการขับเคลื่อนระบบสำหรับทั้งอาคาร นอกจากนี้ยังต้องให้มีไฟฟ้าในการหล่อเลี้ยงได้ในทุกสถานการณ์เพื่อรับมือกับเหตุการณ์เพลิงไหม้ จึงจำเป็นต้องมีระบบไฟฟ้าสำรอง หรือระบบชาร์จไฟอัตโนมัติ เมื่อระบบจ่ายไฟหลักไม่สามารถทำงานได้ตามปกติ
   
   
5. อุปกรณ์เสริม (Auxiliary device)
   อุปกรณ์เสริมของระบบสัญญาณเตือนอัคคีภัย จะเป็นอุปกรณ์อื่น ๆ ที่ทำงานเชื่อมโยงกันกับอุปกรณ์หลักที่ได้กล่าวไปข้างต้น โดยจะเกี่ยวข้องกับการป้องกัน ควบคุม และระงับเหตุเพลิงไหม้ให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น โดยจะเป็นการรับและส่งต่อส้ญญาณระหว่างระบบสัญญาณเตือนอัคคีภัยและระบบอื่น ๆ เช่น
   
   • ควบคุมการเปิด-ปิดประตูหนีไฟ ประตูกั้นควันไฟ
   • ควบคุมการปิดพัดลมในระบบปรับอากาศ และเปิดพัดลมในระบบระบายอากาศ
   • ควบคุมระบบบังคับลิฟต์ลงมาชั้นล่าง
   • ควบคุมระบบกระจายเสียงและประกาศแจ้งข่าว
   • ทำงานร่วมกับระบบดับเพลิง
   • ระบบโครงข่ายในการติดต่อและการให้คำสั่งผ่านระบบ Internet หรือ IP network 

จะเห็นได้ว่าระบบสัญญาณเตือนอัคคีภัยนั้นมีการทำงานเป็นระบบที่ซับซ้อนเพื่อช่วยส่งสัญญาณแจ้งเตือนให้เหมาะสมและทันท่วงที ช่วยเพิ่มความสามารถในการช่วยชีวิตผู้คน และป้องกันความเสียหายของทรัพย์สินได้ ระบบสัญญาณเตือนอัคคีภัยจึงเป็นระบบที่ควรให้ความสำคัญเป็นอันดับต้น ๆ ในการก่อสร้างอาคารสำหรับการใช้งานในประเภทต่าง ๆ เพื่อทำการออกแบบและติดตั้งให้เหมาะสม อีกทั้งยังต้องได้รับการดูแล รักษา และซ่อมบำรุงตามข้อกำหนดเพื่อความปลอดภัย ซึ่งควรมีผู้เชี่ยวชาญในการออกแบบ ติดตั้ง ไปจนถึงเรื่องของการดูแลรักษาและการซ่อมบำรุงอีกด้วย หากใครกำลังมองหาบริการจากผู้เชี่ยวชาญที่ไว้วางใจได้ บริษัทเอโอวี เอ็นจิเนียริ่ง จำกัด เราเป็นผู้เชี่ยวชาญในเรื่องของระบบสัญญาณเตือนอัคคีภัย มีบริการออกแบบและติดตั้ง พร้อมให้คำปรึกษาแบบครบวงจร 

ติดต่อสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมเกี่ยวกับระบบสัญญาณเตือนอัคคีภัย
Facebook :www.facebook.com/aovengineer/
LINE : @aovengineering
Email :naowarat@aoveng.com
Tel :02-7625606-8, 086-3126054
Fax :02-7625609